Atlas Grzybów jadalnych i trujących

Grzyby jadalne i trujące w atlasie

Grzyby

Grzyby (Fungi, Mycota), obok roślin i zwierząt, stanowią olbrzymią, odrębną grupę organizmów. Dawniej grzyby były zaliczane do roślin. Ze względu jednak na zasadnicze różnice w sposobie odżywiania się, wydzielenie grzybów w samodzielną grupę organizmów wydaje się całkowicie uzasadnione. Grzyby na ogół odżywiają się substancją organiczną, której pierwotnym źródłem są substancje wytworzone w procesie fotosyntezy przez rośliny autotroficzne. Fizjologiczne i morfologiczne przystosowanie do takiego sposobu życia umożliwia im pobieranie z podłoża substratu w formie roztworu wszystkich niezbędnych do życia składników, a przede wszystkim związków węgla. Wytwarzają olbrzymią liczbę enzymów, za pomocą których rozkładają tkanki roślinne i zwierzęce. Grzyby zatem różnią się zasadniczo od roślin zielonych. Rośliny zielone, produkujące substancję organiczną z prostych związków nieorganicznych, nazywa się producentami - w odróżnieniu od grzybów i innych organizmów heterotroficznych, które nazywa się reducentami lub organizmami rozkładającymi. W ten sposób zamyka się obieg materii. Bez tej podstawowej i niezastąpionej działalności grzybów i innych reducentów, w biosferze gromadziłyby się szczątki roślinne i zwierzęce, co w końcu prowadziłoby do zaniku życia na Ziemi. Po ściętym drzewie w glebie pozostaje pniak. Tę twardą masę drzewną grzyby zamieniają w ciągu 50 lat w próchnicę leśną. W ciągu tego okresu pniak stanowi pożywienie dla kilku dziesiątków gatunków grzybów i roślin, tworzących pewien szereg następujących kolejno po sobie organizmów (sukcesję). Liczba grzybów jest olbrzymia. Na całym świecie jest ich około 60 tys. gatunków. Grzybów dużych, tzn. takich, które można zauważyć gołym okiem (makroskopowych), jest około 6,5 tys. gatunków. Około 6 tys. gatunków grzybów należy do klasy podstawczaków (Basidiomycetes), pozostałe do klasy wor-kowców (Ascomycetes). Pierwsze grzyby na Ziemi pojawiły się prawdopodobnie przed ponad miliardem lat. Zarówno rozwój grzybów, jak i pierwsze ich znaleziska kopalne datują się od ery paleozoicznej, tj. z okresu przed około 300 milionami lat, kiedy to na Ziemi pojawiły się pierwsze rośliny naczyniowe. Najwięcej śladów występowania grzybów zachowało się w węglu, powstałym w okresie karbońskim. Grzyby żyły licznie w okresie karbońskim, pobierając związki z ówcześnie żyjących roślin i zwierząt lub wspólnie z bakteriami biorąc udział w rozkładzie substancji organicznej i przemianach związków węgla.

Grzyby makroskopowe
Ciało grzyba - plecha (thallus) składa się bądź z jednej komórki mikroskopijnej wielkości, jak u drożdży, bądź jest złożone z wielu rozgałęzionych, nitkowatych komórek, jak u pleśni, lub też składa się z długich strzępek, podzielonych przegrodami na fragmenty podobne do komórek, różnie połączonych ze sobą. Grzyby makroskopowe zbudowane są z długich, białych, cienkich, nitkowatych, często rozgałęzionych, splecionych ze sobą strzępek, rosnących w podłożu (drewno, ściółka itp.). W ściśle określonych warunkach środowiska (warunki klimatyczne i żywieniowe) i przy określonym stanie fizjologicznym, grzyb może tworzyć owocniki (carposoma). Podczas gdy grzybnia może przebywać w podłożu dziesiątki lat, jeśli nie dojdzie do niekorzystnych zmian w środowisku życia grzyba, same owocniki żyją stosunkowo krótko. Owocniki niektórych gatunków grzybów (m. in. rozwijających na oborniku) mogą wyrosnąć w ciągu kilku godzin i następnie ulec szybkiemu rozkładowi. Grzyby o owocnikach skórzastych lub zdrewniałych, np. huby, żyją cały rok, a w sprzyjających warunkach przyrastają corocznie przez wiele lat. Rozkład owocników przyśpieszają, oprócz bakterii i pleśni, larwy niektórych owadów, ślimaki, wiewiórki i inne. Owocniki niektórych gatunków, np. twar-dzioska przydrożnego, w okresie suszy usychają, a po deszczu odzyskująznów pierwotne kształty.

Rozmnażanie grzybów
Zadaniem owocnika jako organu rozmnażania generatywnego jest wytwarzanie jedno- lub wielokomórkowych zarodników. Wielkość zarodników waha się od 3 do 20 p,m (p.m = 1/1000 mm); w wyjątkowych wypadkach mogą być większe. Wymiary zarodników dotyczą długości i szerokości, np. wymiary 8 — 9,5 x 3 — 4,2 urn oznaczają: pierwsze dwie liczby dotyczą minimalnej i maksymalnej długości, dwie drugie — minimalnej i maksymalnej szerokości. Kształt, wielkość i urzeźbienie zarodników są cechą stałą dla każdego gatunku i dlatego stanowią bardzo istotne parametry przy oznaczaniu gatunków. Owocniki wysypują dojrzale zarodniki w stosunkowo krótkim okresie.